Доктор философии по истории,

доцент Бакинского Государственного Университета

sanubar.is@gmail.com

ОБ ИСТОРИИ И ОБРАЗЕ ЖИЗНИ ЗАПАДНЫХ ГУННОВ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/5-10

Одна из актуальных тем в истории тюркского народа является создание Великой Гунн­ской империи. Данная работа посвящена великому народу Гуннов. Рассматривается рас­пространенная теория об истории и образе жизни гуннов, а также положительные и неко­торые противоположные высказывания зарубежных исследователей.

Ключевые слова: западные гунны, образ жизни гуннов, зарубежные историки, кочевни­ки, археологи.

Бакинский Государственный Университет

докторант кафедры Истории народов Кавказа

qinbaite0805@gmail.com

ПОТОКИ ГУННОВ И САВИРОВ НА КАВКАЗ В III-V ВВ.

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/11-15

Свыше тысячи лет (с III н.э. до конца ХIV вв.) на Кавказ оказывали этнополитическое и экономическое воздействие, сменявшие друг друга, разнородные военно-политические силы. Период IV–VI вв. был эпохой Великого переселения народов, которое самым непосредственным и самым явно ощутимым образом коснулся Кавказа. На этнополитическое образование Кавка­за, которое отличалось неравномерностью социально-экономического развития и обществен­но-политической структурой, кроме, могущественных держав, оказывали значительное влия­ние различные кочевые тюркские народы – гунны, савиры (сабиры), маскуты, угоры, басилы и др. Многие раннефеодальные государства на Кавказе были вовлечены в войны с гуннами, быва­ли периоды, когда византийцы приходили на помощь сасанидским шахиншахам. Так, в середине V в. на Сасанидскую империю напали гунны, и Византия оказала своему сопернику финансовую помощь, так как на тот период Гуннский союз являлся их общим врагом. Несмотря на то, что имеются негативные исторические отзывы о нашествии гуннов на Кавказ, однако это дает основание полагать, что этнический состав народов Кавказа стал меняться быстрыми темпами, оставляя после себя следы, присущие различным племенам. По сей день на Кавказе можно встретить элементы тюркской культуры. Тюркский этнос оказал огромное влияние на историю и культуру Кавказа.

Ключевые слова: Кавказ, гунны, савиры (cабиры), Великое переселение, раннее средневе­ковье, тюркские племена.

A.ABakıxanov adına Tarix və Etnologiya

İnstitutunun əməkdaşı

muqu0109@mail.ru

UYĞURLARIN TARİXİNƏ BAXIŞ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/16-21

Məqalədə qədim türk tayfalarından olan uyğurların dövlətçilik tarixindən, mədəniyyətindən, iş­ğalından, zəngin tarixindən bəhs edilir. Göstərilir ki, zəngin tarixi inkişaf yolu keçmiş uyğurlar dərin dövlətçilik ənənələrinə malikdirlər. Onlar müxtəlif dövrlərdə müxtəlif xalqlarla savaşmış, qanlı döyüş­lərdə iştirak etmiş, bəzən böyük dövlətlərin tərkibinə daxil olsalar da, tarixlərinin çox hissəsi müstəqil yaşamış, bölgədə baş verən proseslərdə fəal iştirak etmişlər.

Açar sözlər: Uyğurlar, kağızın kəşfi, Çin siyasəti, uyğur dövlətçiliyi, uyğur mədəniyyəti.

tarix üzrə fəlsəfə doktoru,

Bakı Slavyan Universiteti

https://orcid.org/0000-0003-2793-7664

mahiraaziz@mail.ru

ÇAR RUSİYASININ İŞĞALINDAN SONRA

DƏRBƏNDDƏ APARILAN YENİDƏNQURMA İŞLƏRİ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/22-26

Məqalədə çar Rusiyasının Dərbəndi işğal etdikdən sonra bu bölgədə apardığı yenidənqurma işlərindən bəhs olunmuşdur. Qədim Azərbaycan şəhəri olan Dərbənd 1806-cı il 21 iyunda işğal olun­duqdan sonra bu bölgənin idarəçiliyi imperiya idarəçilik siyasətinə uyğunlaşdırılmağa başladı. Belə tədbirlərdən biri də şəhərin yeni plan əsasında abadlaşdırılması istiqamətində görülən işlər oldu. QAKA-nın verdiyi məlumatlardan məlum olur ki, şəhərin yenidən qurulması zaman keçdikcə ictimai rifahın yüksəlməsinə səbəb olacaqdır. Hökumətin verdiyi təkliflə razılaşanlar nəinki ziyana düşməyə­cəklər, hətta qəzalı vəziyyətdə olan evlərinin söküntü işləri zamanı müəyyən qədər qazanc əldə edə­cəkdilər. Ona görə də əhali daha çox ziyana düşməmək üçün, öz əmlaklarını qurban verməklə şəhə­rin abadlaşdırılması işində iştirak edirdi.

Açar sözlər: Rusiya imperiyası, Qafqaz komandanlığı, Dərbənd qəzası, şəhər əhalisi, məskunlaşma.

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti

Tarix və coğrafiya fakültəsinin baş müəllimi,

tarix üzrə fəlsəfə doktoru

https://orcid.org/0000-0002-4886-0101

sevil_behremova@mail.ru

ÇAR RUSİYASININ KÖÇÜRMƏ SİYASƏTİNDƏ ERMƏNİ,

BİDƏTÇİ VƏ TƏRİQƏTÇİLƏRİN CƏNUBİ QAFQAZA YERLƏŞDİRİLMƏSİ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/27-32

Qafqaz müxtəlif etnik xəritəsi və zəngin tarixi keçmişə malik çox müxtəlif mədəniyyətlərin bolluğu ilə seçilir. Burada müxtəlif etnik mədəniyyətlər əsrlər boyu qarşılıqlı əlaqədə olub, Qafqazın xüsusi mədəni fenomenini formalaşdırıb. Əsrlər boyu zəngin təbii sərvətləri, tarixi-mədəni irsi, etno­qrafik müxtəlifliyi ilə Qafqaz avropalıların diqqətini cəlb etmişdir. Bölgədə sosial-iqtisadi inkişaf, et­nomədəni özünəməxsusluğun, etnomədəni dəyərlərin və etnoqrafik xüsusiyyətlərin qorunub saxlanma­sı üçün çox əlverişli şərait yaranmış, bütün XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində burada Avropa etnik icmaları formalaşmışdır. Rus çarizminin köçürmə siyasəti və Qafqazda etnodemoqrafik dəyişikliklərə səbəb olmaqla XX əsrin əvvəllərində bu özünü dah aydın şəkildə göstərməyə başladı. Qafqazın Rusiya imperiyası tərəfindən zəbt edilməsi yeni etnososial proseslərin və regionun etnodemoqrafik strukturun­da dəyişikliklərin başlanğıcını qoydu.

XIX və XX əsrin əvvəllərində Qafqazda miqrasiya prosesləri, istər Rusiya imperiyasının hüdud­larından kənarda, istərsə də onun o vaxtkı ucqarlarından və daxili quberniyalarından əhalinin kütləvi köçləri baş verdi. XIX əsrdə Qafqazda miqrasiya prosesləri çarizmin köçürmə siyasəti çərçivəsində məqsədyönlü xarakter daşıyır və təkcə könüllü deyil, həm də zorla baş verirdi. Məqalədə Rusiyanın Cənubi qafqaza əhalinin köçürmə siyasəti öz əksini tapmış, müxtəlif mənbələr təhlil edilmişdir.

Açar sözlər: Cənubi Qafqaz, bidətçi və təriqətçilər, zorakı köçürmə, müstəmləkəçilik siyasəti, etnomədəni dəyərlər, etnoqrafik xüsusiyyətlər, etnik icmalar, əhalinin kütləvi köçü.

T.ü.f.d., ADNSU nəzdində STK

bike787@mail.ru.

CƏNUBİ QAFQAZDA KAPİTALİST MODERNLƏŞMƏSİ (1870-1917)

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/33-50

XIX əsrin sonlarında Cənubi Qafqazda baş verən modernləşmə regionun həyatının bütün əsas aspektlərinə təsirini göstərdi. Dəyişikliklər vahid xarakter daşımırdı Rusiya imperiyasının təsiri al­tında baş verirdi. Müasirləşmənin ziddiyyətli prosesləri XX əsrdə region da gələ milli hərəkatların və etnik münaqişələrin güclənməsi kimi yeni səbəb oldu.

Аçar sözlər: Cənubi Qafqaz, kapitalizm, modernləsdirmə, müstəmləkəçilik siyasəti, islahat.

AMEA Naxçıvan Bölməsinin əməkdaşı

Sefer.alv85@gmail.com

ERMƏNİLƏRİN AZƏRBAYCANLILARA QARŞI

TÖRƏTDİKLƏRİ SOYQIRIM (1918)

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/51-56

Ermənilər tarixin müxtəlif mərhələlərində Azərbaycanın tarixi torpaqlarnı ələ keçirmək məqsə­dilə soydaşlarımıza qarşı etnik təmizləmə, deportasiya və soyqırımlar həyata keçirmişlər. Azərbaycan torpaqları hesabına “Böyük Ermənistan” dövləti yaratmaq məqsədilə Azərbaycan xalqına qarşı soy­qırımlar həyata keçirmişlər. Bu dəhşətli hadisələrdən biridə 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı Sovetinin mandatı altında fəaliyyət göstərən daşnak-bolşevik silahlı dəstələri tərəfindən xüsusi qəd­darlıqla törədilmiş kütləvi qırğınlardır. Həmin günlərdə Bakı şəhərində, habelə Bakı quberniyasına daxil olan digər şəhər və qəzalarda on minlərlə dinc sakin məhz etnik və dini mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilmiş, milli memarlıq incilərini, yaşayış məntəqələrini dağıtmış, mədəniyyət abidələrini, məktəb, xəstəxana, məscid və qəbiristanlıqları yerlə-yeksan etmişlər. Erməni vəhşiliyi nəticəsində Bakı və digər rayonların böyük bir hissəsi xarabalığa çevirmişdir.

Açar sözlər: Bakı, S.Şaumyan, Erməni vandalizmi, Mart soyqrımı.

A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun doktorantı,

ADU, Regionşünaslıq kafedrasının müəllimi

khayalayahyayeva@yahoo.fr

Ə.M.TOPÇUBAŞOVUN İSTANBULDA

QƏRB DÖVLƏTLƏRİNİN NÜMAYƏNDƏLƏRİ İLƏ

GÖRÜŞÜ VƏ ONUN NƏTİCƏLƏRİ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/57-61

Birinci Dünya müharibəsinin sona çatması ilə əlaqədar sülh və müharibədən sonrakı siyasi və iqtisadi məsələləri həll etmək üçün Parisdə beynəlxalq sülh konfransının çağırılmasına qərar verdi­lər. Yeni müstəqillik əldə etmiş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamenti də bu konfransda işti­rak etmək üçün Fransanın paytaxtına nümayəndə heyəti göndərmək qərarına gəldi. 1919-cu ilin yan­var ayının 20-dən başlayaraq Azərbaycan nümayəndə heyəti Fransa hökumətindən Parisə getmək üçün icazə gözləyirdi. Qafqazın digər nümayəndə heyətləri (gürcü, erməni və Dağlılar Respublikası) çoxdan Parisə gedib təbliğat işlərinə başlamalarına baxmayaraq, Azərbaycan nümayəndə heyəti üç ay yarım İstanbulda icazə gözləməli oldu.

Açar sözlər: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nümayəndə heyəti, Ə.M.Topçubaşov, İstanbul, Qərb ölkələri, diplomatik görüş.

Доктор философии по истории,

Доцент Бакинского государственного университета

azad_rzayev@mail.ru

КАМАЛЯ АЛИЕВА

Доцент института истории и этнологии им. А.А. Бакиханова НАНА

aylin_-kama@mail.ru

АЛИ АЛИЕВ

Старший научный сотрудник Бакинской Музыкальной Академии

им. У.Гаджибекова

ali_aliyev51@mail.ru

ГОСУДАРСТВЕННАЯ ПОЛИТИКА ПО РАЗВИТИЮ

МУЗЫКАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ АЗЕРБАЙДЖАНА (20-е гг. XX века)

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/107/62-69

Интерес к музыкальной культуре 20-х годов XX века возник сравнительно недавно. Куль­тура обозначенного периода изучалась в основном на основе литературы, искусства, архи­тектуры, кинематографа. Что же касается проблем музыкальной культуры, то они долгое время оставались в стороне, отчасти из-за своей специфики. Система взаимоотношений му­зыки и идеологии была далека от той непосредственности, с которой советская власть взаимодействовала с литературой и изобразительным искусством. В силу обозначенного яв­ления в представленном материале будет сделана попытка, опираясь в основном на архивные источники, решения партийных и государственных структур, показать специфику и особен­ности развития советской и, не в последнюю очередь, азербайджанской музыкальной культу­ры 20-х годов XX века. Особое внимание будет уделено изучению процесса формирования пар­тийно-государственного аппарата управления музыкальной культурой, внедрения марксист­ско-ленинской идеологии в систему музыкального образования, композиторского творчества и в целом в музыкальную культуру страны Советов и Азербайджана.

Ключевые слова: Музыкальная политика Азербайджана, государственная политика, У.Гаджибеков.