Очный докторант Института истории и этнологии

им.А.A.Бакиханова НАНА

erkinsadixzade@gmail.com

ВОЕННАЯ АМУНИЦИЯ И СРЕДСТВА ЗАЩИТЫ АРМИИ

АЗЕРБАЙДЖАНСКОГО ГОСУДАРСТВА СЕФЕВИДОВ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/5-13

В армии государства Сефевидов использовались броня, щиты и шлемы в качестве средств защиты. Пехотинцы и кавалеристы носили броню, изготовленную из железа или стали, что защищало их от ударов холодным оружием. В XVI веке в Сефевидском государстве широко использовались кольчужные доспехи и пластинчато-кольчужная броня. В армии Сефевидов использовались два типа шлемов — шарообразные и тюбетейкообразные. Кроме тюбетейко­образных шлемов, в армии Сефевидов также использовались шлемы с масками. В армии Се­февидов применялись различные виды щитов. Щиты могли быть круглыми или овальными и часто покрывались кожей или металлом.

Ключевые слова: Азербайджанское государство Сефевидов, броня, шлем, щит.

Akademik, AMEA Naxçıvan Bölməsi

haciyev.i1951@gmail.com

KAMERAL TƏSVİRLƏR KƏNGƏRLİLƏR HAQQINDA

(XIX ƏSRİN 30-cu İLLƏRİ)

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/14-20

Məqalədə XIX əsrin 30-cu illərində Rusiyanın məmurları tərəfindən hazırlanmış Kameral təsvir­lər (siyahıyaalma) və bu təsvirlərdə Kəngərli tayfası ilə bağlı məlumatlar, onların ümumiləşdirilməsi və obyektiv nəticəyə gəlinməsindən bəhs edilmişdir. Kameral təsvirlər bir çox mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirir. Kameral təsvirlərdəki hadisələrin XIX əsrin digər müəlliflərinin əsərlərində verilmiş fakt və hadisələrlə müqayisəsi doğru-düzgün nəticəyə əsas yaradır. Kameral siyahı həmin dövrün əvəzsiz tarixi mənbəsidir. Bu siyahıyaalmanın doğruluğu onunla əlaqədardır ki, həmin siyahı əsasında məlumatlar toplanılmış, ümumiləşdirilmiş və buna əsasən vergi və mükəlləfiyyətlər tətbiq edilmişdir. Kəngərli tayfası ilə bağlı məlumatlar siyahılarda əhatəli öz əksini tapmışdır.

Açar sözlər: Naxçıvan əyaləti, Ordubad dairəsi, Rusiya, XIX əsrin 30-cu illəri, Kameral təsvirlər, Kəngərli tayfaları.

AMEA Naxçıvan Bölməsi Tarix, Etnoqrafiya və

Arxeologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,

tarix üzrə fəlsəfə doktoru

kuliyevm@yandex.ru

GÖRKƏMLİ HƏRBÇİ, İCTİMAİ-SİYASİ XADİM

CƏFƏRQULU XAN NAXÇIVANSKİ-KƏNGƏRLİ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/21-28

Məqalədə görkəmli hərbçi, ictimai-siyasi xadim Cəfərqulu xan Naxçıvanskinin-Kəngərlinin hə­yat və fəaliyyətindən söhbət açılır. Məqalədə həmçinin Cəfərqulu xanın Sankt-Peterburqdakı paj kor­pusunda oxumasından, Qafqaz ordusunda hərbi xidmətindən danışılır. 1885-ci ildən sonra ordudan istefaya çıxır və Naxçivana qayıdır. Naxçıvan şəhərinin başçısı işləyir, maarifçiliklə və xeyriyyəçilik­lə məşğul olur. 1918-1920-ci illərdə Naxçıvanın erməni daşnaklarından müdafiə olunması işinə rəh­bərlik etmişdir. Məqalə yeni arxiv sənədləri və çap edilmiş kitablar əsasında yazılmışdır.

Açar sözlər: Naxçıvan, Sankt-Peterburq, paj korpusu, Tver polku, Ərzurum, Axaltəkə ekspedi­siyası, Naxçıvan şəhərinin başçısı.

Bakı Dövlət Universitetinin

Azərbaycan tarixi (humanitar fakültələr üzrə) kafedrasının professoru,

tarix elmləri doktoru

FƏXRƏDDİN USENOV

Gəncə Dövlət Universitetinin dosenti

TarixVeOnunProblemleri@gmail.com

Faşizm üzərində qələbənin 80 illiyi qarşısında

AZƏRBAYCAN XALQI İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİ İLLƏRİNDƏ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/29-36

Məqalədə bəşəriyyətin faşizm təhlükəsindən xilas edilməsində Azərbaycan xalqının böyük rolu və xidmətləri konkret faktlarla və rəsmi sənədlərlə sübut edilir. Qeyd edilir ki, müharibə illərində Sovet ordusunu silahla, döyüş sursatı ilə, yanacaqla və ərzaqla təminatında ən güclü cəbbəxanalardan biri Azərbaycan və neft Bakısı idi. Bakı “motorlar müharibəsini” aparan hərbi texnikanı yanacaqla təmin edən güclü və etibarlı baza, 130 növ silah istehsal edən potensial cəbbəxana, yaralı əsgərləri müalicə edən hərbi hospital şəhərciyi idi. Azərbaycanın kənd əməkçiləri də müharibənin ağırlığını çəkirdilər. Qəhrəman və mərd Azərbaycan xalqı bütün varlığı ilə müharibədə iştirak edirdi. Görkəmli partiya və dövlət xadimləri, o cümlədən ümummilli lider Heydər Əliyev, prezident İlham Əliyev, prezident V.Pu­tin və sovet generalları faşizm üzərində Böyük tarixi Qələbənin qazanılmasında Azərbaycan xalqının qəhrəmanlığını qeyd etmişlər.

Açar sözlər: Azərbaycan xalq, Bakı, sovet ordusu, faşist ordusu, neft, azərbaycanlı döyüşçülər, milli diviziyalar, qəhrəman, tarixi Qələbə.

AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun

“Qarabağ müharibələri tarixi və Böyük qayıdış hərəkatı” şöbəsinin

baş elmi işçisi, tarix elmləri doktoru, dosent

mamedov-n@yahoo.com

Ermənistanın Azərbaycana qarşı su terroru və onun aradan qaldırılması tədbirləri

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/37-45

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının ümumi ərazisinin 1,213 milyon ha torpaq sahə­si, 232,287 ha meşə fondu, 35888,4 min m³ oduncaq fondu, ümumi dəyəri 50,782 milyard ABŞ dolları qiymətləndirilən mineral xammal ehtiyatı, 1623 min ABŞ doll / gün qiymətləndirilən içməli şirin su, 526,1 min ABŞ doll / gün qiymətləndirilən termal mineral su ehtiyatı, 13 iri çay, 9 su anbarı və relyefə uyğun yeni su anbarlarının tikintisi imkanları, təxminən 7200 meqavat külək, 2000 meqavat günəş enerjisi hasil etmək potensialı mövcuddur.

Açar sözlər: Azərbaycan, erməni separatizm, Ali Baş Komandan İlham Əliyev, Qarabağ, Türkiyə, çay, su anbarı, Şuşa, potensial, su terroru, ekosid.

Доцент Азербайджанского Государственного

Педагогического университета

n.hajinskaya@gmail.com

СОВРЕМЕННЫЕ ВЫЗОВЫ ГЛОБАЛИЗАЦИИ И АЗЕРБАЙДЖАН

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/46-54

В статье рассматриваются особенности мирового развития в контексте современного этапа глобализации. Подчеркивается, что с распадом колониальной системы понятие «коло­ниализм» не исчезло из политического словаря, а дало жизнь и продолжение новому термину – «неоколониализму». Формальное освобождение вчерашних колоний от гнета США, Японии, Франции, Великобритании не покончило с их экономической и политической зависимостью, а создало новый формат взаимоотношений между ними. В статье отмечается, что одним их регионов, представляющих интерес для США и всего западного мира, является постсоветское пространство. Особое значение в статье придается позиции Азербайджана в современном мире.

Ключевые слова: глобализация; неоколониализм; государства постсоветского пространст­ва; Азербайджан; председательство в Движении неприсоединения; СОР29.

Bakı Dövlət Universitetinin professoru,

siyasi elmlər doktoru

ORCID ID: 0000-0001-9176-2569

sabir.rm@mail.ru

QAQAUZ TÜRKLƏRİNİN MİLLİ MƏTBUATININ YARANMASI

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/55-59

Məqalədə qaqauz türklərinin etno-siyasi tarixinə, onların bir etnos kimi formalaşması prosesi­nə dair xeyli dərəcədə yeni məlumatlar verilir. Qeyd olunur ki, qaqauz türkləri azsaylı xalq olmaqla­rına baxmayaraq qədim tarixə malikdirlər, müxtəlif dövlət qurumlarına sahib olmuşlar və əsrlər bo­yu öz milli xüsusiyyətlərini qoruyub saxlaya bilmişlər. Onların xristian dininə sitayiş etməsi qonşu xalqlarla sıx əlaqə saxlamasına şərait yaratmış və birgə yaşayış mühiti formalaşdırmışdır. Müəllif qeyd etmişdir ki, qaqauz türklərinin milli düşüncəsinin formalaşması prosesində mətbu orqanların xüsusi rolu olmuşdur. Məqalədə ilk qaqauz milli mətbuat orqanı olan “Həqiqətin səsi” qəzetinin ya­ranması tarixindən və onun naşiri – tanınmış pravoslav din xadimi M.Çakirin fəaliyyətindən ətraflı şəkildə bəhs edilir. “Həqiqətin səsi” missioner qəzeti olsa da, qaqauz türklərinin milli oyanışında və onların vahid ideya ətrafında birləşməsində əvəzsiz rol oynamışdır.

Açar sözlər: Qaqauz Yeri, mətbuat, türk birliyi, din xadimi, milli oyanış, naşir, milli hərəkat.

кандидат исторических наук,

доцент Азербайджанского Государственного

Экономического Университета, (UNEC)

Rafiq axundov@yandex.ru

ПОЛИТИЧЕСКОЕ И СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ РЕСПУБЛИКИ НА СОВРЕМЕННОМ ЭТАПЕ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/60-66

Подписанное в 1994 году между Азербайджаном и Арменией соглашения о перемирии предоставило возможности азербайджанскому народу для того, чтобы он сконцентрировал­ся на решении важнейших политических и социально-экономических проблем, стоявших перед республикой. «Нефтяной контракт», заключенный правительством республики и ведущими транснациональными корпорациями мира 20 января 1994 года, принес Азербайджану не толь­ко экономическую выгоду, но и широкое политическое признание во всем мире. Новая Консти­туция АР от 12 ноября 1995 года провозгласившая построение правового светского государ­ства и формирование рыночной экономики создало предпосылки для наступательного разви­тия в экономической и политический сферах. Политические и экономические связи АР с евро­пейскими государствами и странами постсоветского пространства охватывали широкий круг вопросов, отвечали интересам всех стран и носили взаимовыгодный характер. Все это в конечном итоге способствовало повышению благосостояния народа.

Ключевые слова: сотрудничество, проект, форум, развитие, мультикультурализм.

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin

Ümumi tarix və tarixin tədrisi texnologiyaları

kafedrasının dosent əvəzi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru,

Bakı Dövlət Universitetinin

Azərbaycan tarixi (Humanitar elmlər üzrə) kafedrasının

elmlər doktoru proqramı üzrə qiyabi doktorantı

taleh.ceferov.83@mail.ru

ABŞ-DƏ TÜRK LOBBİSİNİN FORMALAŞMASI PROSESİ

DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/108/67-72

Müasir dövrdə hər hansı bir dövləti lobbisiz təsəvvür etmək qeyri-mümkündür. Xüsusilə, qarşı­sına qlobal gücə çevrilməyi hədəf qoymuş Türkiyə Cümhuriyyəti diaspor və lobbiçilik institutunun for­malaşması prosesinə təəssüflər olsun ki, çox gec başlamışdır. Baxmayaraq ki, dünyasının başlıca siya­si mərkəzi hesab olunan ABŞ-də türk diasporu XX əsrin əvvəllərində yaransa da, ancaq bu diaspor yunan və erməni lobbisi qarşısında səssiz qalmış, güclənə bilməmişdir. Xüsusilə, 2010-cu ildən Türkiyə Cümhuriyyətinin Xarici siyasət strategiyasına lobbiçilik məsələlərinin gücləndirilməsi kimi məsələ əlavə edildikdən sonra ABŞ-dəki türk lobbisi hərəkətə keçmiş, yeni lobbi quruluşları yaratmış və ermə­ni və yunan lobbisinə qarşı Azərbaycan diasporu və lobbi quruluşları ilə koordinasiyalı şəkildə fəaliy­yət göstərməkdədir. Bütün bunlara baxmayaarq, Türkiyə lobbiçilik fəaliyyəti üçün öz maraqlarına xid­mət edən vahid dövlət strategiyası hazırlamalı, bu strategiyaya uyğun ABŞ-dəki türk lobbisini yönlən­dirməlidir.

Açar sözlər: Türk diasporu, inteqrasiya, lobbi, lobbiçilik, maraq qrupları.