NƏRGİZ AXUNDOVA
AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutu
nargizaxundova80@gmail.com
ORTA VƏ SON TUNC DÖVRÜNDƏ QƏDİM YAŞAYIŞ YERLƏRİ
VƏ DƏFN ABİDƏLƏRİNİN TİPOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/112/192-197
Bu məqalədə Orta və Son Tunc dövrlərində Qafqaz, xüsusilə Azərbaycan ərazisində formalaşmış yaşayış məskənlərinin və dəfn abidələrinin tipoloji xüsusiyyətləri araşdırılır, arxeoloji materiallar əsasında məskunlaşma formalarının sosial-iqtisadi və ideoloji aspektləri təhlil olunur. Müəyyən edilmişdir ki, açıq tipli yaşayış yerləri əsasən əkinçilik və maldarlıqla məşğul olan icmalar üçün xarakterik olmuş, qala tipli məskənlər isə müdafiə və inzibati funksiyalar daşımışdır. Dəfn abidələri – kurqanlar, torpaq qəbirləri və daş qutu qəbirləri – cəmiyyətin sosial təbəqələşməsini, dini inanclarını və dünyagörüşünü əks etdirir. Araşdırma göstərir ki, yaşayış məskənləri ilə dəfn ənənələri arasında sıx qarşılıqlı əlaqə mövcuddur və bu əlaqə Orta və Son Tunc dövrü cəmiyyətlərinin strukturunu anlamaqda mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Açar sözlər: Orta Tunc dövrü, Son Tunc dövrü, yaşayış məskənləri, dəfn abidələri, arxeologiya, sosial struktur.