GÜNEL YUSİFOVA
Bakı Dövlət Universitetinin doktorantı
ORCID: 0009-0004-5226-0514
ASİYA ÖLKƏLƏRİ İLƏ AZƏRBAYCAN SSR ARASINDA
İNCƏSƏNƏT ƏLAQƏLƏRİ
DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/113/160-165
1970-1980-ci illərdə beynəlxalq münasibətlər tarixində mədəni diplomatiyanın xüsusi çəkisinin artdığı bir mərhələ kimi xarakterizə olunur. Soyuq müharibə şəraitində ölkələr siyasi və ideoloji maraqlarını hərbi və iqtisadi əlaqələrlə deyil, mədəni əməkdaşlıqlar vasitəsilə də genişləndirməyə çalışırdılar. Buna görə də Asiya ölkələri Hindistan, İran, Pakistan, Əfqanıstan ilə Azərbaycan SSR arasında formalaşan mədəni əlaqələr beynəlxalq münasibətlər sisteminin tərkib hissəsi kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Azərbaycan SSR müstəqil xarici siyasət yürütmək imkanına malik olmasa da, SSRİ-nin tərkibində olan bir respublika kimi beynəlxalq mədəni proseslərdə iştirak edirdi. SSRİ-nin Asiya ölkələrinə yönəlmiş xarici siyasət strategiyasında milli respublikaların tarixi, dini və mədəni xüsusiyyətlərindən istifadə olunurdu. Şərq sivilizasiyası ilə bağlılığı, islam mədəni mühiti ilə yaxınlığı və ortaq tarixi irs amili Azərbaycan SSR-ni bu siyasətdə əsas iştirakçıya çevirirdi. Azərbaycan SSR bir növ körpü rolunu oynayaraq SSRİ ilə Asiya ölkələri arasında qarşılıqlı anlaşmanın formalaşmasına töhfə verirdi. Beləliklə, bu münasibətlər yalnız humanitar xarakter daşımır, eyni zamanda beynəlxalq münasibətlərdə siyasi-strateji məqsədlərə xidmət edirdi. Aparılan araşdırma göstərir ki, Asiya ölkələri ilə Azərbaycan SSR arasında mövcud olmuş mədəni əlaqələr, əməkdaşlıqlar bu ölkələr arasındakı münasibətlərin dayanıqlı və daha uzun illər ərzində mövcud olmasında həlledici rol oynamışdır. Bu baxımdan 1970-1980-ci illərin mədəni əlaqələri beynəlxalq münasibətlər sistemində funksional və uzunmüddətli təsir gücünə malik olmuşdur.
Açar sözlər: mədəni diplomatiya, Hindistan, ədəbi görüşlər, beynəlxalq əlaqələr, Azərbaycan SSR, teatr.