FƏRHAD RÜSTƏMZADƏ
AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya institutu-doktorantı
ŞAH TƏHMASİBİN HAKİMİYYƏTİ İLLƏRİNDƏ SƏFƏVİ İMPERİYASININ
HƏRBİ STRATEGİYASI
DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/113/26-31
Bu tədqiqat Şah I Təhmasibin hərbi strategiyasının formalaşma prinsiplərini, onun siyasi düşüncəsi ilə qarşılıqlı əlaqəsini və Səfəvi dövlətinin müdafiə sistemində oynadığı rolu təhlil edir. Araşdırmada göstərilir ki, şahın strategiyası yalnız hərbi tədbirlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda daxili sabitliyin qorunması, tayfa birliyinin təmin edilməsi və mənəvi-ideoloji mühitin möhkəmləndirilməsi kimi faktorları da əhatə edirdi. Osmanlı və özbək təhlükəsi şəraitində Təhmasib birbaşa toqquşmadan çox, düşmənin logistikasını zəiflədən müdafiə taktikalarına üstünlük vermiş, köçürmə və “yandırılmış torpaq” siyasəti kimi üsullardan istifadə etmişdir. Tədqiqat həmçinin Səfəvi ordusunun təşkilati quruluşunu, etnik tərkibini, daimi və qeyri-daimi qüvvələr sistemini, qorçu institutunu və odlu silahların tətbiqini geniş şəkildə işıqlandırır. Nəticə etibarilə, Şah Təhmasibin hərbi strategiyası realist, müdafiə yönümlü və dövlətin uzunmüddətli mövcudluğunu təmin etməyə hesablanmış kompleks siyasi-hərbi model kimi qiymətləndirilir.
Açar sözlər: Şah I Təhmasib, Səfəvi dövləti, qorçular.