HƏSƏNAĞA MƏMMƏDLİ
AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun
Davamlı inkişafın fəlsəfəsi və sosiologiyası şöbəsinin elmi işçisi
DİNİN TARİXİ TƏKAMÜLÜ: CƏMİYYƏTDƏ TRANSFORMASİYASI
DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/114/205-209
Sinifli cəmiyyətdə dini formaların böyük müxtəlifliyi dinşünaslığın qarşısında onların formalaşmasının və dinamikasının həm ümumi, həm də xüsusi qanunauyğunluqlarını göstərmək vəzifəsi qoyur. Antaqonist cəmiyyətin müxtəlif dövlətlərinin sosial-iqtisadi əsaslarının ümumiliyi istər-istəməz xalqların dini baxışlarının sinfi mahiyyətinin vəhdətinə gətirib çıxarır. Eyni zamanda dini sistemlər bir-birindən keçilməz divarlarla hasarlanmayıb. Sinifli cəmiyyətin yeni sisteminin elementləri əvvəlki ideoloji və kult materialı əsasında yaradılır. Məsələ ondadır ki, “ictimai dəyişikliyə haqq qazandırmaq üçün lazım olan ideologiya sadəcə olaraq icad edilə bilməz; tamamilə və ya qismən müasir və tanış ideyalara əsaslanmalıdır. Əks halda, heç bir dəstək olmayacaq: onlar üçün yeni, qeyri-adi ideyalarla qarşılaşan onun potensial tərəfdarları buna inanmayacaqlar. Bundan əlavə, ideoloqların özləri öz dövrlərinin konsepsiyaları ilə məhdudlaşaraq, tamamilə yeni bir şey yaratmaq iqtidarında deyillər. Tarix göstərir ki, yeni dünyagörüşü sistemini əsaslandırmaq üçün həmişə köhnə ənənəvi baxışlardan istifadə olunur.
Açar sözlər: dini şüur, dinin transformasiyası, müxtəlif sistemlər, təkamül prosesi.