ÜLVİYYƏ HAQVERDİ
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik
Akademiyasının Politologiya və siyasi idarəetmə kafedrasının dosenti,
siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru
https://orcid.org/0000-0002-2690-0053
ƏHALİNİN TƏBİİ VƏ MEXANİKİ HƏRƏKƏTİNİN
NƏZƏRİ-KONSEPTUAL ƏSASLARI
DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/114/186-193
Tədqiqat əhalinin təbii və mexaniki hərəkətinin nəzəri əsaslarını kompleks şəkildə təhlil edir və müxtəlif elmi ənənələr çərçivəsində formalaşmış yanaşmaları sistemləşdirir. Tədqiqat göstərir ki, klassik demoqrafik modellər əhali dinamikasının ümumi qanunauyğunluqlarını izah etsə də, müasir dövrdə sosial, iqtisadi və mədəni faktorların təsiri bu modellərin izah gücünü məhdudlaşdırır. Bu baxımdan dünya-sistemləri yanaşması, miqrasiya şəbəkələri nəzəriyyəsi və “istək-imkan” çərçivəsi kimi müasir konsepsiyalar struktur və agentlik arasında qarşılıqlı əlaqəni daha dolğun şəkildə izah edir. Nəticə etibarilə, əhalinin hərəkəti çoxsəviyyəli və kompleks sosial proses kimi qiymətləndirilməli və onun analizi üçün müxtəlif nəzəri yanaşmaların inteqrasiyası zəruri hesab olunur.
Açar sözlər: demoqrafik keçid, miqrasiya nəzəriyyəsi, əhali dinamikası, sosial determinantlar, stoxastik modellər.