GÜLLÜ YOLOĞLU
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu
“Türk xalqlarının tarixi və etnologiyası” şöbəsinin müdiri,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, tarix elmləri doktoru, dosent
I ÜMUMİTTİFAQ TÜRKOLOJİ QURULTAYIN KEÇİRİLMƏSİNƏ
TƏKAN VERƏN TARİXİ AMİLLƏR
DOI: https://doi.org/10.36719/2708-065X/114/39-45
Təqdim olunan məqalədə XX əsrin ən mühüm elmi-ictimai hadisələrindən biri olan 1926-cı il I Ümumittifaq Türkoloji Qurultayına fərqli və tənqidi prizmadan yanaşılır. Tədqiqatda qurultayın yalnız rəsmi qərarları və elmi məruzələri deyil, həm də onun hazırlanma prosesi, siyasi-ideoloji fonu, iştirakçı alimlər arasında gedən gizli qarşıdurmalar araşdırılır. Xüsusilə hadisələrin "pərdəarxası" prosesləri – sovet hakimiyyətinin türkolojiyə münasibəti, ortaq əlifba ideyasının siyasi mahiyyəti, milli ziyalıların və siyasi mühacirlərin mövqeyi, eləcə də bu proseslərin sonrakı repressiyalarla əlaqəsi elmi şəkildə təhlil edilir. Məqalədə qurultayın türk xalqlarının elmi, mədəni inkişafındakı rolu və taleyüklü nəticələri obyektiv şəkildə dəyərləndirilir. Məqalə tarixçilər, türkoloqlar və geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub.
Açar sözlər: Türkoloji Qurultay, Bakı (1926), latınlaşdırma, sovet ideologiyası, pərdəarxası proseslər, milli ziyalılar.